و بعد از وقوع ، آنچه در باب كزاز در هر كتاب مذكور است ، صواب است . و تقليل از همه تدبيرى « 1 » ، انفع است . امّا اصلاح دقّين مذكورين به غذا و اشربهء مرطّبه بايد كرد ، و تمزيج افيون به مفرّحات و مقوّيات قلب ، و مداومت حمام مرطّب . و طيب « 2 » خاطر را در ازالهء اين قسم ذبول ، مدخل تمام است . و لاغرى كه حادث مىشود ، از مسمّنات كه در او تسديد نباشد و از مسدّدات احتراز كردن ، جهت آن است كه به استسقا نينجامد ؛ زيرا كه اين مرض در ايشان بسيار دشوار علاج است ؛ جهت آنكه تا مرض قوى نباشد در ايشان ظاهر نشود و كم باشد كه بدن ايشان استسقا را بگذراند ، ( امّا بسيار باشد كه ذبول را بگذراند ) « 3 » به واسطهء آنكه اندك ذبول « 4 » ، در ايشان بسيار ظاهر شود و دفع آن بسى مشكل نيست « 5 » در اوايل . امّا تقليل فهم و اضعاف فكر علاج آن به مصلحات افيون است از آن چه در او بسط و تلطيف باشد مثل زعفران و سنبل و قرنفل و هيل و بسباسه و عود و دارچينى و حبّى كه در باب ترك مذكور است ، در اين باب مدخلى تمام دارد . و البتّه مطالعه و افكار ( صاحب ) « 6 » عادت ، مىبايد كه بعد از انحطاط كيفيّت باشد چه در اين مجال ، ذهن از تخدير « 7 » خلاص است . در اوايل كيفيّت ، اعمال شاقّهء بدنيّه اولى است « 8 » كه در آن حال صعوبت اصلا نمىدارد و در اواخر ، افكار دقيقه . امّا ازالهء ثقل سمع به چيزهائى كه ازالهء ثقل كند به مثل روغن ترب « 9 » و ترياق اربعه و ماه فرفين « 10 » به گلاب ساييده ، با روغن بادام تلخ ، فتيله به آن آلوده در گوش نهند .

--> ( 1 ) . الف : تدبير ( 2 ) . ل و آ : تطيب ( 3 ) . ل و آ ( 4 ) . ل : زبونى ؛ آ : زبولى ( 5 ) . الف : بود ( 6 ) . ل و آ ( 7 ) . ل : تجدير ؛ آ : تحديز ( 8 ) . ل و آ : در اوايل كيفيّت اعمال بدنيّه شافه اوست . ( 9 ) . ل و آ : زيت ( 10 ) . ماه فرفين : جدوار است